เคยสงสัยกันไหมว่า ทำไมร่างกายของมนุษย์เราที่ขึ้นชื่อว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่วิวัฒนาการมาอย่างชาญฉลาดและซับซ้อน ถึงยังมีบางส่วนที่ดูเหมือนจะสร้างแต่ปัญหามากกว่าสร้างประโยชน์? ตั้งแต่ฟันคุดที่คอยแต่จะอักเสบ ไปจนถึงไส้ติ่งที่พร้อมจะระเบิดตัวเองได้ทุกเมื่อ
สิ่งเหล่านี้คือหลักฐานชั้นดีที่แสดงว่า ร่างกายของเรากำลังอยู่ในช่วงปรับตัว และมีอวัยวะหลายชิ้นที่กำลังจะกลายเป็นขยะวิวัฒนาการที่ธรรมชาติเตรียมโละทิ้ง
ร่างกายมนุษย์ก็คล้ายกับสังคมที่เราอยู่ มีการปรับตัวและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา อะไรที่ไม่ได้ใช้ นานวันเข้าก็จะถูกลดทอนความสำคัญลงไปเรื่อยๆ
วันนี้ลุงจะพาทุกคนไปส่อง 5 อวัยวะและกล้ามเนื้อส่วนเกินที่แทบไม่มีประโยชน์กับมนุษย์ยุคปัจจุบัน และกำลังจะหายไปตามกาลเวลา จะมีอะไรบ้าง ไปดูกันเลย
1. ฟันคุด (Wisdom Teeth): ฝันร้ายในช่องปากที่ไม่มีใครต้องการ
สำหรับใครที่เคยผ่านประสบการณ์ผ่าฟันคุดมา คงจะซาบซึ้งถึงความเจ็บปวดนี้ดี
ในอดีตบรรพบุรุษของเราต้องใช้ฟันกรามซี่ในสุดนี้ในการบดเคี้ยวอาหารดิบๆ ที่เหนียวและแข็ง เช่น เนื้อสัตว์ดิบ รากไม้ หรือเปลือกไม้หนาๆ แต่เมื่อมนุษย์เริ่มรู้จักการใช้ไฟและทำอาหารให้สุกและอ่อนนุ่มลง ขากรรไกรของเราจึงค่อยๆ หดเล็กลงตามวิวัฒนาการ
ทำไมต้องเอาออก?: เมื่อขากรรไกรเล็กลง แต่จำนวนฟันเท่าเดิม ฟันคุดจึงไม่มีที่ขึ้น มันจึงพยายามแทรกตัวขึ้นมาในแนวเฉียงหรือแนวนอน ส่งผลให้ฟันล้ม เก ฟันผุ และอักเสบปวดบวม
ทางออก: ทันตแพทย์ส่วนใหญ่จึงแนะนำให้ผ่าหรือถอนออกทันที เพราะเก็บไว้ก็มีแต่จะสร้างปัญหา
2. ไส้ติ่ง (Appendix): ระเบิดเวลาที่ไม่มีหน้าที่ชัดเจน
ไส้ติ่งเคยเป็นอวัยวะสำคัญในระบบย่อยอาหารของบรรพบุรุษที่กินพืชเป็นหลัก โดยทำหน้าที่ช่วยย่อยเซลลูโลส
แต่สำหรับมนุษย์ยุค 5G ที่กินชาบู หมูกระทะ และอาหารสำเร็จรูป ไส้ติ่งกลับไม่มีหน้าที่การทำงานที่เด่นชัดอีกต่อไป แถมยังพร้อมที่จะอักเสบและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ทุกเมื่อหากปล่อยทิ้งไว้
สถิติน่าตกใจ: ในปัจจุบัน เฉพาะแค่ในประเทศไทยเพียงประเทศเดียว มีคนต้องเข้ารับการผ่าตัดไส้ติ่งอักเสบเฉลี่ยสูงถึงวันละ 40 คนเลยทีเดียว!
คำแนะนำทางการแพทย์: แม้จะตัดทิ้งไป ร่างกายก็ยังสามารถทำงานได้ตามปกติอย่างไม่มีปัญหา
3. กล้ามเนื้อ Palmaris Longus: ของมันต้องไม่มีในคนรุ่นใหม่
ลองหงายข้อมือขึ้นมา แล้วเอา นิ้วโป้ง แตะกับ นิ้วก้อย พร้อมกับเกร็งข้อมือเล็กน้อยดูสิครับ คุณเห็นเส้นเอ็นปูดขึ้นมาตรงกลางข้อมือไหม? ถ้าเห็น นั่นคือคุณยังมีกล้ามเนื้อที่ชื่อว่า Palmaris longus อยู่
กล้ามเนื้อชิ้นนี้ในอดีตช่วยให้บรรพบุรุษของเราสามารถปีนป่ายและโหนต้นไม้ได้อย่างยืดหยุ่น แต่ในปัจจุบันที่กิจกรรมส่วนใหญ่ของเราเปลี่ยนมาเป็นการพิมพ์คีย์บอร์ดและไถหน้าจอสมาร์ทโฟน กล้ามเนื้อนี้จึงแทบไม่มีประโยชน์อีกต่อไป
สถิติวิวัฒนาการ: เชื่อไหมว่าปัจจุบันนี้ กว่า 14% ของคนรุ่นใหม่ เกิดมาโดยไม่มีกล้ามเนื้อชิ้นนี้ในข้อมือแล้ว และพวกเขาก็ยังสามารถใช้ชีวิตและขยับข้อมือได้ตามปกติทุกประการ
4. ถุงน้ำดี (Gallbladder): ตัวเก็บน้ำดีที่ขาดไปก็อยู่ได้
ถุงน้ำดีทำหน้าที่เสมือนโกดังเก็บน้ำดีที่ผลิตมาจากตับ เพื่อส่งไปช่วยย่อยไขมันในลำไส้เล็ก แม้ว่ามันจะมีหน้าที่เฉพาะตัวที่ชัดเจน แต่ในทางการแพทย์พบว่า มนุษย์เราสามารถใช้ชีวิตอยู่ได้ตามปกติโดยไม่มีถุงน้ำดี
การดูแลตัวเองหลังตัดทิ้ง: หากใครที่จำเป็นต้องผ่าตัดถุงน้ำดีออกเนื่องจากมีนิ่วหรืออักเสบ สิ่งที่ต้องปรับเปลี่ยนมีเพียงแค่การหลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันสูงๆ ในช่วงแรกเท่านั้น เพื่อป้องกันอาการท้องอืด ท้องเสีย เพราะร่างกายไม่มีถังพักน้ำดีคอยปล่อยออกมาย่อยไขมันจำนวนมากพร้อมๆ กันนั่นเอง
5. กล้ามเนื้อ Pyramidalis: อดีตปุ่มควบคุมหางที่ไร้ค่า
กล้ามเนื้อรูปร่างคล้ายสามเหลี่ยมขนาดเล็กที่อยู่บริเวณหน้าท้องส่วนล่างนี้ ในอดีตมันเคยมีหน้าที่สำคัญในการช่วยควบคุมและขยับหางของบรรพบุรุษเรา
แต่ในเมื่อวันนี้เราไม่มีหางให้กระดิกอีกต่อไปแล้ว กล้ามเนื้อชิ้นนี้จึงลดบทบาทลงจนแทบไม่มีหน้าที่อะไรหลงเหลืออยู่เลย บางคนอาจจะมี บางคนอาจจะไม่มี แต่ก็ไม่ได้ส่งผลต่อความแข็งแรงของหน้าท้องแต่อย่างใด
ธรรมชาติมักจะคัดสรรและเก็บไว้เฉพาะสิ่งที่จำเป็นสำหรับการอยู่รอดเท่านั้น อะไรที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ นานวันเข้าก็จะค่อยๆ เสื่อมสลายและหายไปเองตามธรรมชาติ
ร่างกายมนุษย์จึงเป็นเหมือนกระจกสะท้อนของสังคมที่มีการปรับปรุง พัฒนา และตัดลดส่วนเกินอยู่ตลอดเวลาเพื่อให้ระเบียบการทำงานขับเคลื่อนไปได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
ถ้าวิวัฒนาการของธรรมชาติทำงานตรงไปตรงมาขนาดนั้นจริงๆ อะไรที่ใช้น้อยที่สุดก็อาจจะหายไปก่อนเพื่อน งานนี้ก็ไม่รู้ว่าในอนาคตข้างหน้าสมองของคนบางกลุ่มจะโดนวิวัฒนาการคัดออกไปจนไม่เหลือเลยหรือเปล่านะครับ