มะเร็งเต้านม ถือเป็นภัยเงียบอันดับหนึ่งที่คร่าชีวิตผู้หญิงไทยมากที่สุดในแต่ละปี หลายคนอาจคิดว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องไกลตัว หรือต้องรอให้ไปตรวจสุขภาพประจำปีที่โรงพยาบาลเท่านั้นถึงจะรู้
แต่ช้าก่อน รู้หรือไม่ว่า กว่า 40% ของคนทีตรวจพบมะเร็งเต้านม มีจุดเริ่มต้นมาจากการตรวจเต้านมด้วยตัวเองทั้งนั้นนั่นแปลว่าสองมือของเรานี่แหละ คือด่านหน้าและอาวุธที่ดีที่สุดในการป้องกันโรคร้ายนี้
วันนี้ลุงจึงอยากชวนสาวๆ ทุกคนมาเปิดอกเปิดใจ เรียนรู้วิธีการคลำเต้านมด้วยตัวเองแบบง่ายๆ ที่ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีต่อเดือน แต่อาจช่วยเซฟชีวิตเราได้ในระยะยาวกัน
ตรวจช่วงเวลาไหน เวิร์กและแม่นยำที่สุด?
ก่อนจะเริ่มลงมือคลำหาความผิดปกติ เราต้องรู้ช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดก่อน เพื่อป้องกันความคลาดเคลื่อนทางร่างกาย โดยคุณหมอแนะนำให้ตรวจเต้านมด้วยตัวเอง เดือนละ 1 ครั้ง ในช่วงหลังหมดประจำเดือนประมาณ 2-3 วัน
เนื่องจากในช่วงนี้ ฮอร์โมนในร่างกายของเราจะเริ่มลดลงและคงที่ ทำให้เต้านมไม่คัดตึงหรือบวมน้ำ ช่วยลดโอกาสที่จะคลำเจอเนื้อเหลวธรรมดาแล้วเข้าใจผิดว่าเป็นก้อนเนื้อร้ายลงไปได้มาก
ส่วนสาวๆ คนไหนที่หมดประจำเดือนแล้ว หรืออยู่ในช่วงตั้งครรภ์/ให้นมบุตร สามารถเลือกวันที่จำง่ายๆ วันเดียวกันของทุกเดือนเพื่อทำการตรวจได้เลย
3 ขั้นตอนง่ายๆ ในการจับนมเช็กมะเร็งด้วยตัวเอง
การตรวจเต้านมด้วยตัวเองไม่ได้ซับซ้อนหรือเจ็บตัวเลย เพียงแค่ทำตาม 3 Step นี้ให้กลายเป็นนิสัยในทุกๆ เดือน
Step 1: ยืนหน้ากระจก สังเกตความเปลี่ยนแปลง
เริ่มต้นจากการถอดเสื้อผ้าออก ยืนตัวตรงหน้ากระจกในห้องอาบน้ำ ปล่อยแขนข้างลำตัวตามสบาย จากนั้นเปลี่ยนมาเป็น เอามือเท้าเอวทั้งสองข้าง เพื่อเกร็งกล้ามเนื้ออก แล้วสังเกตเต้านมอย่างละเอียดดังนี้
- ขนาดและรูปทรง: หน้าอกทั้งสองข้างมีขนาดเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมไหม มีข้างไหนบวมโตขึ้นมาผิดปกติหรือเปล่า
- สีและลักษณะผิวหนัง: ผิวบริเวณเต้านมมีรอยแดง รอยบุ๋ม รอยช้ำ หรือมีลักษณะผิวขรุขระดูคล้ายผิวเปลือกส้มหรือไม่
- ลักษณะหัวนม: หัวนมทั้งสองข้างสมดุลกันไหม มีหัวนมที่ดึงรั้งหรือบุ๋มกลับเข้าไปข้างในหรือไม่
Step 2: ยกแขนขึ้น แล้วใช้ปลายนิ้วกดวน
ขั้นตอนนี้ให้ ยกแขนข้างที่จะตรวจขึ้นเหนือศีรษะ เพื่อให้เนื้อหน้าอกตึงขึ้น จากนั้นใช้ปลายนิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนาง ของมืออีกข้างหนึ่ง ค่อยๆ กดวนเป็นวงกลมให้ทั่วเต้านม
- ใช้ปลายนิ้วมือกดวนเป็นวงกลมเล็กๆ สัมผัสให้ทั่วตั้งแต่บริเวณกระดูกไหปลาร้า ไล่ลงมาจนถึงใต้ราวนม และคลำลึกเข้าไปถึงบริเวณรักแร้
- หลังจากนั้น ให้ทำการ บีบหัวนมเบาๆ เพื่อเช็กดูอย่างละเอียดว่ามีของเหลวที่ผิดปกติไหลออกมาหรือไม่ เช่น น้ำเหลือง น้ำใสๆ หรือมีเลือดปนออกมา
Step 3: นอนราบจับให้ทั่ว เพื่อความเป๊ะ!
การนอนราบจะช่วยให้เนื้อเต้านมกระจายตัวออกราบไปกับทรวงอก ทำให้เราคลำหาก้อนเนื้อแปลกปลอมขนาดเล็กได้ง่ายขึ้นมาก โดยให้เรา นอนราบลงบนเตียง เอาหมอนหรือผ้าห่มหนุนใต้ไหล่ข้างที่จะตรวจ
- ยกแขนข้างที่จะตรวจขึ้นหนุนหัวไว้
- ใช้ปลายนิ้วมืออีกข้าง ค่อยๆ กดวนเป็นวงกลมเพื่อตรวจซ้ำแบบเดียวกับขั้นตอนที่ 2 ให้ละเอียดทั่วทั้งเต้านมและใต้รักแร้อีกครั้ง
4 สัญญาณเตือน แบบไหนที่เรียกว่าผิดปกติ
ในขณะที่ทำการตรวจ หากคุณสังเกตเห็นหรือสัมผัสได้ถึงสัญญาณเตือนเหล่านี้ อย่าเพิ่งตื่นตระหนก แต่ก็ห้ามมองข้ามเด็ดขาด ให้รีบไปพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อตรวจแมมโมแกรม (Mammogram) อย่างละเอียดทันที
- มีก้อนหรือร่องบุ๋ม: คลำเจอก้อนแข็งสะดุดมือ ไม่ว่าจะกดเจ็บหรือไม่เจ็บก็ตาม หรือผิวหนังมีลักษณะบุ๋มลงไปคล้ายลักยิ้ม
- หัวนมบุ๋ม: มีรอยดึงรั้งจนหัวนมจมลงไปในเต้านม ทั้งที่ก่อนหน้านี้หัวนมตั้งชูเป็นปกติ
- มีน้ำเหลืองหรือเลือดไหล: มีของเหลวสีคล้ำ เลือด หรือน้ำเหลืองไหลออกมาจากหัวนม
- เจ็บ บวม แดง: เต้านมมีอาการบวมโตอย่างเห็นได้ชัด ผิวหนังแดง และรู้สึกร้อนๆ หรือมีอาการเจ็บปวดในจุดใดจุดหนึ่งโดยไม่มีสาเหตุ
การสละเวลาเพียงเดือนละ 5 นาที เพื่อตรวจเต้านมด้วยตัวเองตาม 3 ขั้นตอนข้างต้นนี้ เป็นวิธีที่ง่าย ไม่มีค่าใช้จ่าย และมีประสิทธิภาพอย่างยิ่ง
เพราะหากเราตรวจพบมะเร็งเต้านมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น โอกาสในการรักษาให้หายขาดก็จะมีสูงเกือบ 100% เลยทีเดียว รู้อย่างนี้แล้ว คืนนี้หลังจากอาบน้ำเสร็จ อย่าลืมมาทำความรู้จักร่างกายตัวเองผ่านการจับนมกันดูนะ