พอถึงวันนั้นของเดือน ร่างกายของสาว ๆ หลายคนก็เหมือนจะเปิดโหมดประท้วงพร้อมกัน บางคนปวดท้องน้อยจนต้องนอนตัวงอเป็นกุ้ง บางคนปวดหลังเหมือนเพิ่งไปแบกของหนักมาทั้งคืน หรือบางคนก็มีอาการปวดหัวตุ๊บ ๆ จนแทบไม่อยากมองหน้าใคร
อาการปวดสารพัดจุดรอบร่างกายเหล่านี้ ไม่ใช่เรื่องที่เรามโนไปเอง และไม่ใช่เพราะเราอ่อนแอครับ แต่มันคือปฏิกิริยาตามธรรมชาติของร่างกาย ที่มีสาเหตุทางวิทยาศาสตร์รองรับ
วันนี้ลุงจะพาไปแกะรอยเบื้องหลังของอาการปวดแต่ละประเภท พร้อมบอกวิธีบรรเทาอาการปวดให้อยู่หมัด เพื่อให้มนุษย์เมนส์ผ่านช่วงเวลาสุดหินนี้ไปได้อย่างราบรื่นครับ
1. ปวดหัวตึ๊บ ๆ แทบระเบิด
เมื่อฮอร์โมนเพศเริ่มเหวี่ยง
สาว ๆ หลายคนมักมีอาการปวดหัวตื้อ ๆ หรือปวดตุ๊บ ๆ ข้างเดียวคล้ายไมเกรน ในช่วงก่อนมีประจำเดือน 1-2 วัน หรือในช่วงวันแรก ๆ ของการมีประจำเดือน จนทำให้สมองตื้อ คิดงานไม่ออก และหงุดหงิดง่ายกว่าปกติ
สาเหตุ
อาการนี้เกิดจากการที่ฮอร์โมนเพศในร่างกายเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) ที่ลดอย่างฮวบฮาบ ก่อนที่ประจำเดือนจะมา การลดลงอย่างรวดเร็วนี้ ส่งผลต่อสารสื่อประสาทในสมอง ทำให้หลอดเลือดเกิดการขยายตัว และไวต่อความรู้สึกปวดมากขึ้นนั่นเอง
วิธีบรรเทา
- ประคบเย็นช่วยได้: นำเจลเย็น ผ้าชุบน้ำเย็นจัด หรือถุงน้ำแข็งห่อผ้าบาง ๆ มาประคบบริเวณหน้าผาก ขมับ หรือช่วงต้นคอ ความเย็นจะช่วยบรรเทาอาการอักเสบ และทำให้หลอดเลือดหดตัวลง ช่วยลดความรุนแรงของอาการปวดหัวได้เป็นอย่างดี
- หลีกเลี่ยงแสงจ้าและเสียงดัง: พักผ่อนในห้องที่เงียบ สงบ และปิดไฟให้สลัวลงสักครู่ เพื่อให้สมองได้พัก
- หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มคาเฟอีนสูง: ชา กาแฟ หรือน้ำอัดลม อาจทำให้หลอดเลือดหดเกร็ง และทำให้อาการปวดหัวแย่ลงในบางคน
2. ปวดท้องน้อยบิด ๆ
ภารกิจขับประจำเดือนสุดโหดของมดลูก
นี่คืออาการปวดยอดฮิตอันดับหนึ่ง ที่ทำให้ผู้หญิงหลายคนต้องร้องขอชีวิต บางคนปวดร้าวรุนแรงจนแทบขยับตัวไม่ได้ และต้องนอนพักผ่อนเพียงอย่างเดียว
สาเหตุ
เมื่อไม่มีการปฏิสนธิ ร่างกายจะหลั่งสารกระตุ้นให้กล้ามเนื้อหดเกร็ง (สารพรอสตาแกลนดิน – Prostaglandins) ออกมา กระตุ้นให้มดลูกบีบตัว และลอกเอาผนังมดลูกออกมาเป็นประจำเดือน ยิ่งร่างกายหลั่งสารนี้ออกมามาก มดลูกก็ยิ่งบีบตัวแรงขึ้น ส่งผลให้เส้นเลือดบริเวณนั้น ถูกกดทับจนขาดออกซิเจนชั่วคราว และกลายเป็นอาการปวดท้องน้อยบิด ๆ นั่นเอง
วิธีบรรเทา
- อาบน้ำอุ่น หรือประคบร้อน: การอาบน้ำอุ่นด้วยฝักบัว หรือการใช้กระเป๋าน้ำร้อนมาประคบบริเวณท้องน้อย ความร้อนจะเข้าไปช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด ทำให้กล้ามเนื้อมดลูกที่กำลังหดเกร็งอยู่ เกิดการผ่อนคลาย และลดความเจ็บปวดลงได้
- ดื่มเครื่องดื่มอุ่น ๆ: เช่น น้ำขิง หรือชาคาโมมายล์ ซึ่งมีสรรพคุณช่วยต้านการอักเสบ และคลายกล้ามเนื้อ
3. ปวดหลังร้าวระบม
เมื่อความปวดแผ่ซ่านลามปามเกินเหตุ
เดินก็โอย นั่งก็โอย นอนก็ยังปวดร้าวลึก ๆ บริเวณเอวและหลังส่วนล่าง จนบางครั้งร้าวไปถึงสะโพก แทบจะกลายร่างเป็นคนแก่เดินหลังค่อมไปชั่วขณะ
สาเหตุ
เกิดจากสารกระตุ้นให้กล้ามเนื้อหดเกร็ง ตัวเดิมนั่นแหละครับ แต่เนื่องจากสารนี้ถูกปล่อยออกมาในปริมาณมาก มันจึงไม่ได้อยู่แค่ในมดลูก แต่กระจายไปยังกล้ามเนื้อข้างเคียง และส่งสัญญาณความเจ็บ ลามไปถึงระบบประสาทส่วนหลังด้วย ทำให้กล้ามเนื้อแผ่นหลังช่วงล่างเกิดการหดเกร็ง และตึงตัวตามไปด้วย
วิธีบรรเทา
- ใช้แผ่นแปะชนิดร้อนคลายกล้ามเนื้อ: ในวันที่ต้องออกไปทำงานหรือทำกิจกรรมนอกบ้าน ให้ใช้แผ่นแปะความร้อนสำหรับแก้ปวดหลัง แปะทับบริเวณจุดที่ปวด ความร้อนที่คงที่จะช่วยคลายกล้ามเนื้อหลังที่ตึงเครียดได้ตลอดวัน
- นอนตะแคงกอดหมอนข้าง: ท่านี้จะช่วยลดแรงกดทับบริเวณกระดูกสันหลัง และหลังส่วนล่าง ทำให้กล้ามเนื้อหลังผ่อนคลายขณะหลับ
4. ปวดอึมวนท้อง
เมื่อมดลูกและลำไส้ปะทะกัน
หลายคนมักสับสนว่า ทำไมเวลาเมนส์มาทีไร จะต้องมีอาการอยากเข้าห้องน้ำไปอึบ่อย ๆ บางคนอึขึ้น หรือบางคนถึงขั้นท้องเสียแบบไม่มีสาเหตุ
สาเหตุ
เนื่องจากมดลูกตั้งอยู่ใกล้กับลำไส้ใหญ่มาก เมื่อมดลูกบีบตัวอย่างรุนแรง แรงบีบนั้นจึงส่งผลกระทบโดยตรง ไปรบกวนลำไส้ใหญ่ที่อยู่ข้างเคียงด้วย ส่งผลให้ลำไส้เกิดอาการตื่นตัว และบีบตัวตามมดลูกไปซะอย่างนั้น จึงไม่แปลกที่จะรู้สึกมวนท้อง และปวดอึบ่อยในช่วงนี้
วิธีบรรเทา
- ไปเข้าห้องน้ำ แต่อย่าเบ่งลมเปล่า: หากรู้สึกปวดก็ควรไปเข้าห้องน้ำเพื่อระบายออก แต่ควรแยกแยะให้ออกว่าปวดท้องอะไรกันแน่ ระหว่างปวดท้องเมนส์กับปวดอึจริง ๆ เพื่อป้องกันการนั่งเกร็งและเบ่งในห้องน้ำนานเกินไป ซึ่งอาจเสี่ยงต่อการเกิดริดสีดวงทวาร
- เลือกทานอาหารย่อยง่าย: หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด ของมัน ของทอด และอาหารที่มีแก๊สเยอะในช่วงนี้ เพื่อช่วยลดภาระการทำงานของลำไส้
อาการปวดรอบตัวในช่วงมีประจำเดือนนั้นเป็นเรื่องธรรมชาติที่หลีกเลี่ยงยาก แต่เราไม่จำเป็นต้องทนทรมานอยู่ฝ่ายเดียว การหันมาทำความเข้าใจสาเหตุในแต่ละจุดและเตรียมรับมืออย่างถูกวิธี จะช่วยเปลี่ยนวันนั้นของเดือน ให้กลายเป็นวันที่รับมือได้ง่ายขึ้นเยอะเลยทีเดียว