ถ้าขี้ลืมบ่อย ๆ จนเริ่มแยกไม่ออกว่าเป็นที่นิสัย หรือใกล้จะเป็นอัลไซเมอร์กันแน่
ก่อนที่จะเหนื่อยหน่ายกับการเป็นมนุษย์ลืมของตัวเอง จนอยากเอาหัวโขกโต๊ะสักที
มาดูกันก่อนว่าสมองของเราจดจำได้ยังไง แล้วทำไมถึงได้ลืมกันนะ
ปกติระบบการจำของสมองแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ
- ความจำระยะสั้น เป็นการจำเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นาน เป็นแค่การจำชั่วคราวถ้าความจำนี้ไม่ถูกย้ายไปเก็บที่สมองส่วนความจำระยะยาว ไม่นานเราก็จะลืม เช่น เราลืมไปแล้วว่าเมื่อ 2 วันก่อนกินอะไรเป็นมื้อเช้า หรือลืมไปแล้วว่าเคยพูดอะไรไว้ ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ
- ความจำระยะยาว เป็นความจำถาวร ซึ่งมักเป็นเหตุการณ์สำคัญที่มีอารมณ์ความรู้สึกร่วมมากๆ เช่น วันที่ถูกขอแต่งงาน ตอนที่ไปเที่ยวแล้วสนุกสุดๆ หรือเรื่องราวของหนังที่สยองขวัญสุดๆ บางครั้งเรายังจำบางเหตุการณ์ตอนที่เด็กมากๆ ได้อยู่เลย
สมองทั้ง 2 ส่วนนั้น ทำงานร่วมกันอย่างลึกซึ้ง
โดยถ้าบันทึกความจำระยะสั้นได้ไม่ดี ความจำระยะยาวก็จะเลือนลางตามไปด้วย
เมื่อเข้าใจการจำปกติของสมองแล้ว
มาดูกันว่า ขี้ลืม กับ อัลไซเมอร์ แตกต่างกันยังไง…
ขี้ลืม
มักเกิดจาก
- ไม่ได้โฟกัสสิ่งที่จะทำมากพอ ให้สมองได้บันทึกเป็นความจำที่สมบูรณ์
- ไม่ได้มีอารมณ์ร่วมกับเหตุการณ์นั้นๆ หรือสิ่งที่ทำสักเท่าไหร่
- เครียด
- นอนน้อย
- อายุมากขึ้น
อาการที่พบ
เช่น คุยโทรศัพท์ไปด้วย ล็อคประตูบ้านไปด้วย แล้วลืมว่าล็อคประตูบ้านไปหรือยัง ลืมว่าวางของไว้ที่ไหน ลืมชื่อคนที่ไม่ได้คุยกันนานๆ ลืมสายชาร์จโทรศัพท์
อาการขี้ลืมเหล่านี้ ถ้าให้พยายามนึกก็จะพอนึกออกลาง ๆ และ (แบบนี้) ถือว่าเป็นการขี้ลืมปกติ ไม่ได้เป็นโรคอะไร
แต่ในยุคที่ชีวิตประจำวันเราต้องทำงานแบบ multitasking บ่อยๆ เครียด อดนอน จนสมองเหนื่อยล้า สับสน และ เลือกไม่ถูกว่าอันไหนคือเรื่องสำคัญที่ควรต้องจำ เพราะไม่ได้โฟกัสอยู่กับสิ่งไหนมากพอ ก็ส่งผลให้ความจำของเราสั้นมากขึ้นได้
วิธีแก้ไข
ลองจัดลำดับความสำคัญหรือทำเช็คลิสต์ของงาน แล้วจดจ่ออยู่กับงานทีละชิ้น เสร็จชิ้นนี้ก่อนค่อยทำชิ้นต่อไป
หรือถ้าชอบลืมของบ่อย ๆ ให้ลองพูดกับตัวเองเบา ๆ ซ้ำ ๆ ว่าอย่าลืมนะ พร้อมมองของสิ่งนั้นไปด้วย เพื่อให้สมองได้โฟกัส
อัลไซเมอร์
เป็นโรคที่เกิดจากความเสื่อมของสมองส่วนความจำอาจเป็นสมองส่วนความจำระยะสั้นเสียหาย เหมือนคนที่ไม่สามารถบันทึกข้อมูลใหม่ ๆ ลงไปได้ เลยมักจำได้แต่เหตุการณ์เก่า ๆ ที่เก็บอยู่ในความจำระยะยาวแล้ว
ยิ่งสมองเสื่อมลง ความทรงจำง่าย ๆ ที่เคยจำได้ ก็อาจหายไปด้วย
อาการที่พบ
เช่น ลืมวิธีการติดกระดุมเสื้อ ลืมเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้น ลืมว่าตัวเองเคยเป็นคนยังไง แถมให้นึกยังไงก็นึกไม่ออก
ดังนั้นผู้ที่เป็นอัลไซเมอร์จะมีบุคลิกที่เปลี่ยนไปเป็นคนละคน รวมทั้งใช้ชีวิตประจำวันได้ยากขึ้น
วิธีแก้ไข
โรคอัลไซเมอร์มีโอกาสรุนแรงขึ้นได้ถึง 4 ระดับ ถ้าเริ่มมีอาการนึกคำพูดไม่ออก อารมณ์แปรปรวนมาก หรือจำเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่ได้เลย ควรไปพบแพทย์เพื่อเช็ค และชะลอความเสื่อมของสมองได้เร็วขึ้น
ถ้าถามว่าขี้ลืมบ่อย ๆ จะกลายเป็นอัลไซเมอร์ได้ไหม ตอนนี้ลุงยังไม่เจอหลักฐานที่อ้างอิงได้
แนะนำให้พยายามดูแลสมอง (ฝึกสมอง บำรุงสมอง) และความจำให้สดใสอยู่เสมอ
สุดท้ายอยากให้รู้ว่าความรักของลุงไม่ได้ไปไหน แค่ย้ายจาก “หัวใจ” ไปเป็น “ความทรงจำ” จ้า
อ้างอิง: