มด สิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่เราเจอได้ทุกหนทุกแห่ง ไม่ว่าจะเป็นในบ้าน สวนหลังบ้าน หรือแม้แต่บนโต๊ะทำงาน แม้พวกมันจะมีขนาดเล็กจิ๋ว แต่บอกเลยว่าพิษสงของมดบางชนิดไม่ได้เล็กตามตัวเลย
หลายคนคงเคยมีประสบการณ์โดนมดกัดจนผิวบวมแดง หรือคันยิบ ๆ ไปหลายวัน วันนี้ลุงจะพาทุกคนไปเจาะลึก และทำความรู้จักกับพิษสงของมดแต่ละชนิด พร้อมวิธีปฐมพยาบาลกู้ผิวสวยไม่ให้เหลือรอยดำกันครับ
ความร้ายกาจของมด 4 สายพันธุ์
มดแต่ละชนิดมีอาวุธและวิธีโจมตีที่แตกต่างกันออกไป บางชนิดใช้การต่อย บางชนิดใช้การกัดแล้วพ่นกรด เรามาดูกันว่ามดรอบตัวเรามีพิษสงอย่างไรบ้าง
มดตะนอย: พิษแรงพอ ๆ กับผึ้ง
มดตะนอยเป็นหนึ่งในมดที่ขึ้นชื่อเรื่องความดุร้ายและพิษที่รุนแรง ตัวของมันมักมีสีดำสลับส้มหรือน้ำตาล อาวุธลับของมดตะนอยคือการต่อยโดยใช้เหล็กใน ซึ่งเหล็กในของมันจะเชื่อมกับต่อมน้ำพิษ
เมื่อโดนต่อยจะรู้สึกปวดแปลบขึ้นมาทันที คล้ายกับการโดนผึ้งต่อยเลยทีเดียว หลังจากนั้นบริเวณที่โดนต่อยจะมีอาการบวมแดงและคันมาก สำหรับคนที่มีอาการแพ้รุนแรง อาจถึงขั้นหายใจติดขัดหรือช็อกได้ ดังนั้นหากเจอรังมดตะนอยตามต้นไม้แห้ง ควรหลีกเลี่ยงให้ไกลจะดีที่สุด
มดคันไฟ: เจ็บแสบเหมือนไฟลวก
มดคันไฟเป็นมดที่พบได้บ่อยตามพื้นดินหรือสนามหญ้า พวกมันทำงานกันเป็นทีม และพร้อมใจกันโจมตีเมื่อรังถูกรบกวน มดคันไฟจะต่อยโดยใช้เหล็กในที่มีพิษ สารพิษในเหล็กในของมันจะออกฤทธิ์ ทำให้เราแสบร้อนอย่างรุนแรงบริเวณผิวหนัง คล้ายกับการถูกไฟลวกหรือน้ำร้อนลวก
จากนั้นผิวจะเริ่มบวมแดงเป็นตุ่มหนอง ข้อควรระวังที่สุดคือ หากเกาจะยิ่งลุกลาม เพราะการเกาจะทำให้ตุ่มหนองแตก และเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อน ทำให้แผลหายยากขึ้นไปอีก
มดแดง: หน่วยจู่โจมสายพ่นกรด
มดแดงตัวใหญ่ที่เรามักเห็นพวกมันช่วยกันสร้างรังอยู่บนต้นมะม่วง แม้พวกมันจะไม่มีเหล็กในเหมือนมดตะนอยหรือมดคันไฟ แต่บอกเลยว่าความเจ็บไม่เป็นรองใคร เพราะมดแดงใช้วิธีกัด และพ่นสารพิษออกทางปลายท้อง สารพิษที่ว่าคือกรดฟอร์มิก (Formic Acid) ที่มีความเป็นกรดสูง
เมื่อมดแดงอ้าปากกัดผิวหนังเราจนเป็นแผล แล้วพ่นกรดนี้ใส่ทันที จะทำให้รู้สึกเจ็บปวดจี๊ด ๆ แสบร้อน บวม และคันอย่างมาก เป็นความเจ็บปวดที่ใครโดนเข้าไปก็ต้องร้องจ๊าก
มดดำ: ไม่ทำร้ายใคร แต่อาจทำให้รำคาญ เพราะพูดความจริง!
มดดำในธรรมชาติเป็นมดที่รักสงบ ถึงหน้าตาจะดูน่ากลัว ตัวดำทะมึน แต่พวกมันไม่ทำร้ายคน และไม่มีพิษภัยร้ายแรงใด ๆ
แต่พิธีกรชื่อดังท่านหนึ่งที่ชื่อมดดำ อาจจะสร้างความรำคาญใจให้บางคนได้ เพราะออกมาพูดความจริง! เรียกได้ว่าเป็นมดสายแฉที่ถึงจะดูน่ากลัว แต่ไม่มีพิษ และไม่ทำร้ายใครอย่างแน่นอน
โดนมดกัด/ต่อย ทำอย่างไรดี?
หากโดนฝูงมดรุมทำร้าย ไม่ต้องตกใจครับ ให้ตั้งสติและปฏิบัติตามขั้นตอนปฐมพยาบาลต่อไปนี้ เพื่อไม่ให้แผลอักเสบ และป้องกันการเกิดรอยดำ
- ล้างด้วยสบู่ทันที: ขั้นแรกที่สำคัญคือการล้างบริเวณที่โดนกัดด้วยน้ำสะอาดและสบู่ เพื่อล้างเศษดิน สิ่งสกปรก และช่วยชะล้างฤทธิ์กรด หรือพิษของมดออกจากผิวหนังให้ได้มากที่สุด
- ทายาบรรเทาอาการ: ใช้ยาหมอง ครีมไฮโดรคอร์ติโซน (Hydrocortisone) หรือคาลาไมน์ทาบริเวณแผล เพื่อช่วยลดอาการคัน ลดการอักเสบ และลดอาการบวมแดง ที่สำคัญห้ามเกาเด็ดขาด เพื่อป้องกันแผลติดเชื้อ
- ใช้ครีมกันแดดเพื่อป้องกันรอยดำ: หลังจากแผลเริ่มแห้งและตกสะเก็ด ผิวบริเวณนั้นจะบอบบาง และไวต่อแสง หากปล่อยให้โดนแดดโดยตรง ร่างกายจะผลิตเม็ดสีเมลานินออกมามากกว่าปกติ ทำให้เกิดรอยดำ ดังนั้นการหมั่นทาครีมกันแดดที่มีค่า SPF สูง ๆ บริเวณรอยแผลเป็นประจำ จะช่วยป้องกันไม่ให้ผิวหมองคล้ำ และช่วยให้รอยแผลจางลงได้อย่างรวดเร็ว
แม้มดจะเป็นสัตว์ตัวเล็ก ๆ แต่พิษสงของพวกมันก็สร้างความทรมาน และทิ้งรอยแผลไว้บนผิวเราได้ การรู้จักประเภทของมด และวิธีรับมืออย่างถูกต้องจึงเป็นสิ่งสำคัญ และอย่าลืมว่าเมื่อแผลหายดีแล้ว การปกป้องผิวด้วยครีมกันแดดคือเคล็ดลับสำคัญ ที่จะช่วยรักษาสภาพผิวให้กลับมาเรียบเนียน ไร้จุดด่างดำกวนใจครับ