ก่อนที่จะเหนื่อยหน่ายกับการเป็นมนุษย์ลืมของตัวเอง จนอยากเอาหัวโขกโต๊ะสักที

มาดูกันก่อนว่าสมองของเราจดจำได้ยังไง แล้วทำไมถึงได้ลืมกันนะ

ปกติระบบการจำของสมองแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ

1. ความจำระยะสั้น เป็นการจำเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นาน เป็นแค่การจำชั่วคราวถ้าความจำนี้ไม่ถูกย้ายไปเก็บที่สมองส่วนความจำระยะยาว ไม่นานเราก็จะลืม เช่น เราลืมไปแล้วว่าเมื่อ 2 วันก่อนกินอะไรเป็นมื้อเช้า หรือลืมไปแล้วว่าเคยพูดอะไรไว้ ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ 
2. ความจำระยะยาว เป็นความจำถาวร ซึ่งมักเป็นเหตุการณ์สำคัญที่มีอารมณ์ความรู้สึกร่วมมากๆ เช่น วันที่ถูกขอแต่งงาน ตอนที่ไปเที่ยวแล้วสนุกสุดๆ หรือเรื่องราวของหนังที่สยองขวัญสุดๆ บางครั้งเรายังจำบางเหตุการณ์ตอนที่เด็กมากๆ ได้อยู่เลย

สมองทั้ง 2 ส่วนนั้น ทำงานร่วมกันอย่างลึกซึ้ง 

โดยถ้าบันทึกความจำระยะสั้นได้ไม่ดี ความจำระยะยาวก็จะเลือนลางตามไปด้วย

เมื่อเข้าใจการจำปกติของสมองแล้ว 

มาดูกันว่า ขี้ลืม กับ อัลไซเมอร์ แตกต่างกันยังไง…

ขี้ลืม

มักเกิดจาก 

• ไม่ได้โฟกัสสิ่งที่จะทำมากพอ ให้สมองได้บันทึกเป็นความจำที่สมบูรณ์
• ไม่ได้มีอารมณ์ร่วมกับเหตุการณ์นั้นๆ หรือสิ่งที่ทำสักเท่าไหร่  
• เครียด
• นอนน้อย
• อายุมากขึ้น

อาการที่พบ

เช่น คุยโทรศัพท์ไปด้วย ล็อคประตูบ้านไปด้วย แล้วลืมว่าล็อคประตูบ้านไปหรือยัง ลืมว่าวางของไว้ที่ไหน ลืมชื่อคนที่ไม่ได้คุยกันนานๆ ลืมสายชาร์จโทรศัพท์

อาการขี้ลืมเหล่านี้ ถ้าให้พยายามนึกก็จะพอนึกออกลาง ๆ และ (แบบนี้) ถือว่าเป็นการขี้ลืมปกติ ไม่ได้เป็นโรคอะไร 

แต่ในยุคที่ชีวิตประจำวันเราต้องทำงานแบบ multitasking บ่อยๆ เครียด อดนอน จนสมองเหนื่อยล้า สับสน  และ เลือกไม่ถูกว่าอันไหนคือเรื่องสำคัญที่ควรต้องจำ เพราะไม่ได้โฟกัสอยู่กับสิ่งไหนมากพอ ก็ส่งผลให้ความจำของเราสั้นมากขึ้นได้

วิธีแก้ไข

ลองจัดลำดับความสำคัญหรือทำเช็คลิสต์ของงาน แล้วจดจ่ออยู่กับงานทีละชิ้น เสร็จชิ้นนี้ก่อนค่อยทำชิ้นต่อไป 

หรือถ้าชอบลืมของบ่อย ๆ ให้ลองพูดกับตัวเองเบา ๆ ซ้ำ ๆ ว่าอย่าลืมนะ พร้อมมองของสิ่งนั้นไปด้วย เพื่อให้สมองได้โฟกัส

อัลไซเมอร์

เป็นโรคที่เกิดจากความเสื่อมของสมองส่วนความจำอาจเป็นสมองส่วนความจำระยะสั้นเสียหาย เหมือนคนที่ไม่สามารถบันทึกข้อมูลใหม่ ๆ ลงไปได้ เลยมักจำได้แต่เหตุการณ์เก่า ๆ ที่เก็บอยู่ในความจำระยะยาวแล้ว

ยิ่งสมองเสื่อมลง ความทรงจำง่าย ๆ ที่เคยจำได้ ก็อาจหายไปด้วย 

อาการที่พบ

เช่น ลืมวิธีการติดกระดุมเสื้อ ลืมเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้น ลืมว่าตัวเองเคยเป็นคนยังไง แถมให้นึกยังไงก็นึกไม่ออก

ดังนั้นผู้ที่เป็นอัลไซเมอร์จะมีบุคลิกที่เปลี่ยนไปเป็นคนละคน รวมทั้งใช้ชีวิตประจำวันได้ยากขึ้น

วิธีแก้ไข

โรคอัลไซเมอร์มีโอกาสรุนแรงขึ้นได้ถึง 4 ระดับ ถ้าเริ่มมีอาการนึกคำพูดไม่ออก อารมณ์แปรปรวนมาก หรือจำเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่ได้เลย ควรไปพบแพทย์เพื่อเช็ค และชะลอความเสื่อมของสมองได้เร็วขึ้น

ถ้าถามว่าขี้ลืมบ่อย ๆ จะกลายเป็นอัลไซเมอร์ได้ไหม ตอนนี้ลุงยังไม่เจอหลักฐานที่อ้างอิงได้ 

แนะนำให้พยายามดูแลสมอง (ฝึกสมอง บำรุงสมอง) และความจำให้สดใสอยู่เสมอ

สุดท้ายอยากให้รู้ว่าความรักของลุงไม่ได้ไปไหน แค่ย้ายจาก “หัวใจ” ไปเป็น “ความทรงจำ” จ้า

อ้างอิง:

https://www.bbc.com/thai/international-39551087

The post ขี้ลืม vs อัลไซเมอร์ first appeared on Jones' Salad Thailand.