ทำไมบางคนเครียดแล้วผอม แต่บางคนเครียดแล้วอ้วน?

บางคนยิ่งเครียด ยิ่งกิน…

บางคนเครียด แล้วกินไม่ได้ นอนไม่หลับ….

ทำไมกันนะ?

ลุงโจนส์ขออธิบายระบบการทำงานของความเครียดก่อน ในช่วงแรก ที่เกิดความเครียด หรือ ช่วงเครียดจัดๆ เช่น เวลาทำข้อสอบ วิ่งหนีไฟไหม้ โดนแฟนบอกเลิก หรือ แป้งพับแสนแพงแตกในกระเป๋า ร่างกายของเรา จะพยายามตัดปัจจัยต่างๆ ที่อาจทำให้เราเสียสมาธิออกไป เช่น ลดความอยากอาหาร ลดความต้องการทางเพศ

ซึ่งในช่วงเวลานี้ ฮอร์โมนอิ่ม (CRH) จะหลั่งออกมามากขึ้น ทำให้เราไม่หิว ไม่วอกแวก และ มีสมาธิในการแก้ปัญหามากขึ้น

เมื่อผ่านช่วงเครียดจัดไป.. ร่างกายก็จะ หลั่งฮอร์โมนหิวเข้ามาแทน เพื่อให้เราไปหาอะไรกิน

ทดแทนพลังงานที่เสียไป จากการใช้แก้ปัญหาเรื่องความเครียดนั้นๆ (ไม่ว่าตอนเครียด จะใช้พลังงานเยอะรึป่าว แต่ร่างกายก็จะหลั่งฮอร์โมนหิว มาเหมือนเดิม)

ซึ่งร่างกาย และ ระบบการหลั่งฮอร์โมนของแต่ละคนนั้น ไม่เหมือนกัน

คนที่หลั่งฮอร์โมนอิ่ม ออกมามาก แต่หลั่งฮอร์โมนหิว ออกมาน้อย จึงมักไม่ค่อยอยากอาหาร และอาจทำให้ ซูบผอม

ส่วนคนที่หลั่ง ฮอร์โมนอิ่ม ออกมาน้อย แต่หลั่งฮอร์โมนหิว ออกมามาก

จึงมักจะอยากอาหารมากกว่าปกติ และ กินๆๆๆ แบบไม่รู้ตัว ทำให้อ้วนนั่นเอง

การเปลี่ยนแปลงระบบการหลั่งของฮอร์โมนนั้น เป็นเรื่องที่ยาก การแก้ปัญหาที่ดีที่สุดจึงต้องใช้ สติ ให้มากขึ้น หากกินน้อยไป ก็ต้องรู้ตัว…และ พยายามกินให้มากขึ้น เพื่อไม่ให้ร่างการทรุดโทรม

หากอยากกินมาก แต่ รู้ว่าวันนี้เรากินไปเยอะแล้ว ก็ต้องรู้ตัว และตัดใจไม่กิน

นอกจาก สติ จะทำให้เราเอาชนะ ฮอร์โมนได้แล้ว…

ยังทำให้เราหายเครียดได้เร็วอีกด้วยนะครับ

The post ทำไม? บางคน เครียดแล้วผอม แต่บางคน เครียดแล้วอ้วน first appeared on Jones' Salad Thailand.

• ปวดหัวไมเกรน
• ปวดหัวจากความเครียด

สองอาการนี้มันต่างกันยังไง? 

1. ปวดหัวไมเกรน

สาเหตุ: ปัจจุบันนี้ยังไม่ทราบสาเหตุที่ชัดเจน แต่ว่ากันว่าอาจเกิดจากความผิดปกติของสารเคมีในสมอง ที่ทำให้หลอดเลือดไวต่อสิ่งกระตุ้น จึงทำให้เมื่อมีอาการปวด จะปวดตามเส้นเลือดในหัว 

ลักษณะการปวด: ปวดแบบตุ้บ ๆ ตามจังหวะการเต้นของหัวใจ (ส่วนมากจะปวดหัวแค่ข้างเดียว) โดยก่อนปวด มักมีอาการเตือนก่อน เช่น เห็นแสงวูบวาบ ตาพร่า ตาลาย

นอกจากนี้คนที่เป็นไมเกรนมักจะมีสิ่งกระตุ้นที่ทำให้ปวดไมเกรนมากขึ้น ได้แก่ อากาศร้อนๆ การนอนไม่พอ ช่วงมีประจำเดือน หรือ การกินอาหารบางชนิดที่กระตุ้น เช่น ชีส เนย ช็อคโกแลต ไวน์ เป็นต้น

วิธีป้องกันและรักษา

• หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้เกิดไมเกรน ช่วงแรกอาจจะต้องสังเกตก่อนว่าก่อนที่จะมีอาการปวดไมเกรนมีอะไรทำให้เราปวดบ้างเช่น เจอแสงแดดแล้วปวด กินอาหารบ้างอย่างแล้วปวด เพื่อที่จะได้หลีกเลี่ยงได้ถูก
• ถ้าปวดมากๆทนไม่ไหว อาจต้องทานยาแก้ปวดเพื่อบรรเทาอาการปวด

2.ปวดหัวจากความเครียด

สาเหตุ: เกิดจากการที่ร่างกายมีความเครียดแล้วหลั่งสารเคมีบางชนิดออกมา ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณหัว ขมับ บ่า เกิดการเกร็งตัว ลักษณะการปวดจะปวดตึง ๆ ตื้อ ๆ เหมือนมีอะไรมารัดหัว!! จึงทำให้รู้สึกปวดรอบ ๆ หัว และอาจปวดลามลงไปถึง คอ ไหล่ บ่า เลยก็มี 

สำหรับสิ่งกระตุ้นที่มักทำให้เกิดการปวดหัวจากความเครียด คือ ความเครียด การพักผ่อนที่ไม่พอ หรือการกินข้าวผิดเวลาก็กระตุ้นได้เหมือนกัน

วิธีป้องกันและรักษา

• ปล่อยวาง มองโลกให้บวกขึ้น พยายามสนุกกับชีวิตและการทำงานให้มากขึ้น
• นั่งสมาธิ เข้าวัดทำบุญ หรือ เล่นกับน้องหมา
• พักผ่อนให้เพียงพอ
• หมั่นออกกำลังกาย
• ถ้าปวดแบบไม่ไหวจริง ๆ ก็กินยาแก้ปวดเพื่อบรรเทาอาการ หรือปรึกษาแพทย์

แม้อาการปวดหัวทั้งสองชนิดจะสร้างความทรมานให้แก่เรา แต่ลุงโจนส์ยอมปวดหัว ดีกว่าปวดใจ เพราะ คนใจร้ายอย่างเธอ คนที่ไม่มีน้ำใจ ไม่มีเยื่อใย ให้คนเคยรักกัน…

The post ปวดหัวไมเกรน vs ปวดหัวเพราะเครียด ต่างกันยังไง? first appeared on Jones' Salad Thailand.

เรา หรือคนข้างตัวเราที่หดหู่ ไม่มีความสุขเหมือนเคย จะเรียกว่าเป็นโรคซึมเศร้าเลยหรือเปล่า หรือจริง ๆ แล้วแค่เครียดเท่านั้น

ถามว่าทำไมเราถึงต้องแยกอาการเครียด กับซึมเศร้าให้ได้ นั่นเป็นเพราะว่าความรุนแรง และการรักษานั้นแตกต่างกัน

แล้วจะยิ่งอันตรายมากขึ้น ถ้าเขาเป็นโรคซึมเศร้า แต่เราปฎิบัติกับเขาเหมือนคนที่เครียด จนอาจส่งผลไปสู่การฆ่าตัวตายได้เลย

ดังนั้นเรามาดูเรื่องความเครียดที่ใกล้ตัวเรามากกว่ากันก่อน

เครียด

ปกติธรรมชาติของเราสร้างความเครียดไว้เพื่อเป็นประโยชน์ในการเอาชีวิตรอด เพราะในอดีตเราใช้ชีวิตด้วยการล่าสัตว์ เมื่อต้องเผชิญอันตรายร่างกายจะใช้ความเครียด เพื่อให้เราตื่นตัวขึ้น พร้อมต่อสู้ หรือวิ่งหนีเอาตัวรอด

แต่ในสังคมปัจจุบัน พอเกิดความเครียดขึ้นเรากลับไม่สามารถต่อสู้ หรือวิ่งหนีได้เหมือนแต่ก่อน อาจด้วยหน้าที่การงาน สถานะทางสังคม ความคาดหวังจากคนรอบข้าง จนเกิดเป็นความเครียดสะสม ประกอบกับสังคมที่ไม่ค่อยเปิดโอกาสให้เราได้ปรึกษา หรือระบายปัญหากับใครได้อย่างเปิดใจ

เมื่อความเครียดสะสมมากขึ้น หนทางแก้ปัญหาก็ยังมองไม่เห็น จึงเกิดเป็นสิ่งที่เรียกว่า “ภาวะเครียด”

จุดสังเกตภาวะความเครียดหลัก ๆ คือ

1. บอกได้ชัดเจนว่าเครียดเรื่องอะไร 
2. ยังคงทำงานและใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติอยู่
3. ยังพอนอนหลับได้ ถึงแม้จะใช้เวลากว่าจะหลับ
4. มีความรู้สึกทุกข์ไม่นาน เมื่อสาเหตุนั้นหายไป หรือปรับตัวได้ ก็จะกลับมาปกติ

การช่วยเหลือคนข้างตัวที่กำลังเครียด จะเป็นการพูดให้กำลังใจ เช่น “สู้ๆนะ” “เดี๋ยวมันก็ผ่านไป”  รวมทั้งรับฟัง ให้เขาสบายใจขึ้น หรืออาจให้คำแนะนำในการรับมือ วิธีการแก้ไขปัญหานั้น ๆ 

อย่างไรก็ตามความเครียดมาก ๆ สะสมนาน ๆ อาจพาไปสู่การเป็น โรคซึมเศร้าได้เช่นกัน

ซึมเศร้า

จุดสำคัญที่แตกต่างกันชัดเจน คือ โรคซึมเศร้านั้น จัดเป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของสารเคมีในสมอง เรียกว่าเป็น “ความเศร้าเรื้อรังที่ทำให้สมองเศร้าไปด้วย” 

เมื่อเป็นโรค อาการจึงเกิดขึ้นเกือบตลอดเวลา 2 อาทิตย์ขึ้นไป รวมทั้งบอกไม่ได้ว่าสาเหตุอะไรที่ทำให้เศร้า และ อาการที่เกิดขึ้นนี้กระทบกับการทำงาน การใช้ชีวิตประจำวันให้ผิดปกติไป

โดยจิตแพทย์แนะนำว่า ต้องมีอาการของโรคหลักๆ อย่างน้อย 1 ใน 2 ข้อนี้

1. มีอารมณ์เศร้า เบื่อตัวเอง เบื่อคนรอบข้าง โลกไม่น่าอยู่
2. ไม่มีความสุขในสิ่งเคยทำแล้วมีความสุข

และอาจมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย

1. กระวนกระวาย อยู่ไม่สุข หรือ เชื่องช้าลง
2. น้ำหนักลดลง หรือ เพิ่มขึ้นมาก
3. นอนไม่หลับ หรือ นอนหลับมากเกินไป
4. ไม่มีแรง เหนื่อยไม่มีสาเหตุ
5. รู้สึกไร้ค่า มีใครเป็นห่วงกลับรู้สึกผิด 
6. ไม่มีสมาธิในการจดจ่อ หรือ ลังเลใจไปหมด
7. คิดถึงความตาย การฆ่าตัวตายซ้ำไปซ้ำมา

อย่าลืมว่าโรคซึมเศร้า เกิดจากความผิดปกติของสารเคมีในสมอง การรักษาหลัก ๆ จึงเป็นการใช้ยาเพื่อปรับให้สารเคมีในสมองกลับมาสมดุลปกติอีกครั้ง 

คนที่เริ่มมีอาการของโรคซึมเศร้า จึงไม่ต้องอายที่ต้องไปพบจิตแพทย์เพื่อรับยา และ รักษาตามกระบวนการ เพราะว่าโรคนี้เป็นโรคที่รักษาให้หายได้นะ หรือถ้ายังไม่พร้อมลองโทรปรึกษากรมสุขภาพจิต ที่เบอร์ 1323 ดูก่อนก็ได้

สำหรับคนรอบข้างสามารถช่วยให้โรคซึมเศร้าหายได้เร็วขึ้น โดยเน้นการรับฟัง เอาใจใส่ ให้กำลังใจ แต่ไม่ต้องบอกว่าเขาต้องทำอะไร คอยถามไถ่ว่าวันนี้เป็นยังไงบ้าง รวมทั้งทำให้เขามั่นใจว่าเรารับได้ว่าเขาเป็นโรคนี้ และเราจะอยู่ข้างเขาไม่ทิ้งไปไหน

สิ่งที่ต้องระมัดระวังคือ การพูดว่าสู้ ๆ นะ เพราะคนที่ป่วยจะรู้สึกว่ากำลังสู้อยู่ ถ้าทำได้ทำไปนานแล้ว ก็ไม่ได้อยากเศร้า อยากมีความสุขแต่มันทำไม่ได้ 

และสุดท้าย ไม่ว่าจะเครียด หรือซึมเศร้า ด้วยความใส่ใจ รับฟัง และ การให้กำลังใจที่เรามีให้แก่กัน ลุงเชื่อว่าในที่สุด วันที่ความเศร้าจางหายไปต้องมาถึงอย่างแน่นอน

อ้างอิงข้อมูล:

1). https://med.mahidol.ac.th/ramamental/generalknowledge/general/09042014-1017

2). แพทย์หญิงพิยะดา หาชัยภูมิ

The post เครียด vs ซึมเศร้า first appeared on Jones' Salad Thailand.