บางคนอาจคิดว่าสัตว์ตัวเล็กๆ คงไม่มีสมอง หรือสัตว์ตัวโตๆ ต้องฉลาดกว่าแน่นอน

แต่ในทางวิทยาศาสตร์ ความเฉลียวฉลาด และการทำงานของระบบประสาท ไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดตัวเสมอไป ทว่ามันถูกกำหนดด้วยสิ่งเล็กๆ ที่เรียกว่าเซลล์สมอง (Neurons)

วันนี้ลุงจะพาไปส่องจำนวนเซลล์สมองของเหล่าสิ่งมีชีวิตหลายสายพันธุ์ ตั้งแต่แมลงตัวจิ๋วไปจนถึงมนุษย์ผู้ครองโลก พร้อมทั้งไขความลับชวนคิดที่ว่า ทำไมมนุษย์เราที่มีเซลล์สมองมหาศาลถึงแสนล้านเซลล์ หากปล่อยทิ้งไว้เฉยๆ ไม่ยอมใช้งาน สมองอาจจะขึ้นสนิม และฝ่อลงได้

เปิดสถิติจำนวนเซลล์สมองของสัตว์

ลอบสเตอร์: 100,000 เซลล์

แม้ลอบสเตอร์จะมีเซลล์สมองแค่หนึ่งแสนเซลล์ แต่ระบบปมประสาท (Ganglia) ของมันก็ทำงานประสานกันได้อย่างดีเยี่ยม ช่วยให้มันล่าเหยื่อ และเอาตัวรอดในทะเลลึกได้อย่างสบายๆ

แมลงวัน: 250,000 เซลล์

แมลงวันตัวจิ๋วมีเซลล์สมองมากกว่าลอบสเตอร์ถึง 2.5 เท่า นี่คือเหตุผลว่าทำไมพวกมันถึงมีปฏิกิริยาตอบสนองที่รวดเร็ว บินหลบมือเราได้อย่างพลิ้วไหว

แมลงสาบ: 1,000,000 เซลล์

แมลงสาบมีเซลล์สมองแตะหลักล้านเซลล์ ด้วยจำนวนมากขนาดนี้ ทำให้มันเป็นสุดยอดนักเอาตัวรอดที่เรียนรู้ และปรับตัวกับสภาพแวดล้อมใหม่ๆ ได้อย่างรวดเร็ว

สุนัข: 2,300 ล้านเซลล์

มาที่สัตว์เลี้ยงแสนรู้ขวัญใจมนุษย์ สุนัขมีเซลล์สมองสูงถึง 2,300 ล้านเซลล์ ทำให้พวกมันมีความจำที่ดีเลิศ สามารถเรียนรู้คำสั่ง เข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของเจ้าของ และแสดงพฤติกรรมที่ซับซ้อน จนเราตกหลุมรัก

มนุษย์: 86,000 ล้านเซลล์

นี่คือที่สุดของสิ่งมีชีวิตบนโลก มนุษย์เรามีเซลล์สมองถึง 86,000 ล้านเซลล์ ซึ่งเป็นขุมพลังที่ช่วยให้เราคิดค้นเทคโนโลยี สร้างสรรค์ศิลปะ คิดวิเคราะห์ขั้นสูง และพัฒนาอารยธรรมมาจนถึงทุกวันนี้

มีเซลล์สมองเยอะ แต่ถ้าไม่ใช้ ระวังลดฮวบเหลือแค่ 84,000 เซลล์

แม้ธรรมชาติจะมอบเซลล์สมองให้มนุษย์ถึง 86,000 ล้านเซลล์ แต่กฎเหล็กของสมองคือ ถ้าไม่ใช้ก็เตรียมสูญเสียมันไป

ในทางวิทยาศาสตร์ สมองของเรามีความยืดหยุ่นสูงมาก (Neuroplasticity) เส้นใยประสาทจะเชื่อมต่อกันแข็งแรงขึ้น เมื่อเราคิด เรียนรู้ และใช้งานบ่อยๆ

ในทางกลับกัน หากเราใช้ชีวิตแบบเรื่อยเปื่อย ไม่ยอมคิดวิเคราะห์ ไม่อ่านหนังสือ ไม่ออกไปเจอสิ่งใหม่ๆ ปล่อยให้สมองอยู่นิ่งๆ เป็นเวลานาน สมองจะเริ่มเป็นสนิม หรือกระบวนการที่เรียกว่า Synaptic Pruning หรือการตัดแต่งเซลล์ประสาทที่ไม่ได้ใช้งาน

จากเดิมที่เราเคยมีเซลล์ประสาทเชื่อมโยงกันหนาแน่น 86,000 ล้านเซลล์ หากปล่อยทิ้งไว้เฉยๆ สมองอาจจะค่อยๆ เหี่ยวและฝ่อลง จนเซลล์ที่ใช้งานได้จริงอาจจะดิ่งวูบลงเหลือเพียงแค่ 84,000 เซลล์ ซึ่งน้อยยิ่งกว่าแมลงวันเสียอีก

แม้ว่าตัวเลขนี้จะเป็นการเปรียบเทียบเชิงขำขัน แต่ในความเป็นจริง การที่สมองขาดการกระตุ้นจะทำให้ความจำเสื่อมถอย สมาธิสั้นลง และเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์ในอนาคตอย่างแน่นอน

3 เคล็ดลับ ปลุกสมองไม่ให้ขึ้นสนิม

ถ้าไม่อยากให้สมองฝ่อลงเรื่อยๆ มาเริ่มบริหารสมองตั้งแต่วันนี้ด้วยวิธีง่ายๆ กันครับ

ลองทำสิ่งใหม่ที่ไม่คุ้นเคย

เช่น เปลี่ยนเส้นทางกลับบ้านใหม่ ลองกินอาหารที่ไม่เคยทาน เรียนรู้ภาษาที่สาม หรือฝึกเล่นเครื่องดนตรีชิ้นใหม่ เพื่อกระตุ้นให้สมองสร้างเครือข่ายประสาทเชื่อมต่อใหม่ๆ

ท้าทายความคิดด้วยเกมลับสมอง

หาเวลาว่างเล่นเกมกระดาน, ซูโดกุ, ต่อจิ๊กซอว์ หรือตอบคำถามความรู้ทั่วไป เพื่อบังคับให้สมองส่วนคิดวิเคราะห์ได้ออกกำลังกาย

พักผ่อนให้พอ และออกกำลังกายสม่ำเสมอ

การนอนหลับที่มีคุณภาพ คือช่วงเวลาที่สมองจะทำการกำจัดสารพิษ และจัดระเบียบข้อมูล ส่วนการออกกำลังกายจะช่วยให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงเซลล์สมองได้ดีขึ้น

จำนวนเซลล์สมอง 86,000 ล้านเซลล์เป็นต้นทุนธรรมชาติที่เราได้รับมาตอนเกิด แต่สิ่งที่จะกำหนดว่าเราจะมีประสิทธิภาพในการคิด และการดำเนินชีวิตที่ยอดเยี่ยมแค่ไหน คือการหมั่นฝึกฝนและใช้งานมันอยู่เสมอ

อย่าปล่อยให้สมองอันมีค่าของคุณต้องกลายเป็นสนิม และฝ่อลงไปตามกาลเวลา มาเริ่มขยับรอยหยักในสมองกันตั้งแต่วันนี้ เพื่อรักษาขุมพลังอันแสนวิเศษนี้ให้อยู่กับเราไปนานๆ ครับ

The post ส่องจำนวนเซลล์สมองของสิ่งมีชีวิต ไขความลับว่าทำไมการปล่อยให้สมองเป็นสนิม ถึงน่ากลัวกว่าที่คิด first appeared on Jones' Salad Thailand.

วันนี้ลุงจะพาทุกคนมาเช็กสัญญาณเตือน เจาะลึกสาเหตุ และเผยวิธีแก้ปัญหาที่จะช่วยรีเซ็ตสมองของคุณให้กลับมาแล่นฉิว มีพลัง และพร้อมลุยงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพอีกครั้งครับ

4 สัญญาณเตือนว่า คุณกำลังเผชิญหน้ากับ “สมองล้า”

ลองสังเกตตัวเองดูซิว่า ในช่วงนี้คุณมีอาการเหล่านี้โผล่มาทักทายบ้างหรือเปล่า?

• นอนไม่หลับ: ร่างกายเหนื่อยล้าแทบขาดใจ แต่พอเอนตัวลงนอน สมองกลับตื่นตัว คิดเรื่องนู้นเรื่องนี้ไม่หยุดจนข่มตาไม่ลง
• ปวดหัวเรื้อรัง/สายตาเบลอ: มีอาการตึงๆ ปวดขมับ ปวดท้ายทอยบ่อยครั้ง แถมบางทียังรู้สึกสายตาพร่าเบลอ โฟกัสอะไรไม่ค่อยได้
• ขี้ลืม/หงุดหงิดง่าย/มึนงง: สมาธิสั้นลงอย่างเห็นได้ชัด ลืมกุญแจรถ ลืมชื่อคน อารมณ์แปรปรวนหงุดหงิดง่ายอย่างไม่มีสาเหตุ
• คิดอะไรไม่ออก/แก้ปัญหาแย่ลง: รู้สึกสมองตื้อ ตัดสินใจเรื่องง่ายๆ ก็ทำได้ยากขึ้น ประสิทธิภาพการทำงานลดฮวบ

*ข้อควรระวัง: หากคุณมีอาการเหล่านี้ติดต่อกันยาวนานกว่า 6 เดือน นั่นหมายความว่าคุณกำลังเผชิญกับภาวะสมองล้าเรื้อรัง (Chronic Brain Fog) ที่ต้องรีบแก้ไขโดยด่วนแล้วล่ะครับ

เจาะลึก 4 สาเหตุตัวร้าย และวิธีรีเซ็ตสมองให้กลับมาฟิต

อาการสมองล้าไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่มันมีสาเหตุมาจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันของเรานี่เอง มาดูกันว่ามีอะไรบ้าง และเราจะแก้ไขมันได้อย่างไร

1. ความเครียดสะสม (Stress)

เมื่อเราเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา ซึ่งส่งผลให้สารสื่อประสาทในสมองทำงานน้อยลง ส่งผลให้การประมวลผลช้าลงและคิดงานไม่ออก

วิธีแก้ไข: หาเวลาผ่อนคลายด้วยการออกกำลังกายเบาๆ หรือเล่นโยคะ เพื่อช่วยกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนแห่งความสุข (Endorphins) นอกจากนี้ การดื่มชาคาโมมายล์ หรือชาเขียวอุ่นๆ ก็ช่วยลดระดับความเครียดและทำให้สมองผ่อนคลายได้เป็นอย่างดี

2. ติดหน้าจอคอมพิวเตอร์และมือถือมากเกินไป (Screen Addiction)

การจ้องหน้าจอนานๆ และการรับข้อมูลข่าวสาร (Information Overload) ตลอดเวลา จะส่งผลให้ระบบไหลเวียนเลือดในสมองทำงานผิดปกติ สมองต้องประมวลผลข้อมูลขยะมากเกินไปจนโอเวอร์โหลด

วิธีแก้ไข: ฝึกปิดการแจ้งเตือน (Notifications) ของแอปพลิเคชันที่ไม่จำเป็น เพื่อลดการถูกรบกวนสมาธิ และลองเปลี่ยนโหมดหน้าจอมือถือให้เป็นสีเทา (Grayscale) เพื่อลดความน่าดึงดูดของหน้าจอ ช่วยให้เราวางมือถือลงได้ง่ายขึ้น

3. พักผ่อนน้อย นอนหลับไม่มีคุณภาพ (Sleep Deprivation)

การนอนน้อยเปรียบเสมือนการไม่ยอมปิดสวิตช์เครื่องจักร ทำให้สมองไม่มีเวลาเคลียร์สารพิษที่ตกค้าง ส่งผลให้ตื่นมาแล้วรู้สึกเหมือนมีหมอกหนาๆ มาปกคลุมสมอง (Brain Fog) ตื้อ มึน งง ไปทั้งวัน

วิธีแก้ไข: งดการใช้มือถือหรือแท็บเล็ตอย่างน้อย 30-60 นาทีก่อนนอน เพื่อป้องกันแสงสีฟ้ามารบกวนการหลั่งสารเมลาโทนิน และอาจเลือกรับประทานอาหารที่มีโอเมก้า 3, อาหารที่มีสารกาบา (GABA) สูง หรือทานเมลาโทนินเสริม เพื่อช่วยให้นอนหลับได้ลึกและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

4. การเค้นสมองเค้นไอเดียหนักเกินไป (Creative Burnout)

สำหรับคนทำงานสายครีเอทีฟหรือต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์สูง การพยายามฝืนเค้นไอเดีย คิดมุก คิดคอนเทนต์ให้ออกในเวลาที่สมองเหนื่อยล้า จะยิ่งทำให้สมองล้าหนักกว่าเดิม เหมือนเครื่องยนต์ที่ถูกเหยียบคันเร่งจนมิดแต่ไม่มีน้ำมัน

วิธีแก้ไข: ยอมถอยออกมาตั้งหลัก ไม่จำเป็นต้องใส่ไอเดียหรือเค้นมุกตลอดเวลา ปล่อยให้สมองได้พักเฉยๆ บ้าง (Daydreaming) เพราะบางครั้ง ไอเดียเจ๋งๆ มักจะแวบเข้ามาตอนที่เรากำลังอาบน้ำ เดินเล่น หรือไม่ได้โฟกัสกับมันโดยตรงนั่นเอง

ร่างกายของเรายังมีเวลาพักผ่อน สมองของเราก็ต้องการเวลาในการชาร์จแบต เช่นเดียวกันครับ ถ้ารู้ตัวว่าสมองเริ่มล้า คิดงานไม่แล่น อย่าฝืนดันทุรังทำต่อ ลองหยุดพัก ปรับพฤติกรรมตามคำแนะนำข้างต้นสักนิด ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ ออกไปสูดอากาศบริสุทธิ์ แล้วค่อยกลับมาสู้ใหม่ด้วยสมองที่สดใสและทรงพลังกว่าเดิมครับ

The post คุณกำลังมีอาการ “สมองล้า” โดยไม่รู้ตัวอยู่หรือเปล่า? พร้อมวิธีรีเซ็ตสมองให้กลับมาฟิต first appeared on Jones' Salad Thailand.

ไม่ว่าอาชีพไหน ก็ต้องดูแลร่างกายของเราให้ดีนะ มาให้รางวัลแก่ร่างกายด้วยอาหารดีๆ บำรุงเน้นๆ เสริมประโยชน์ให้ตรงจุดกันเถอะจ้า

The post อาชีพแบบไหน เหมาะกับอาหารอะไร first appeared on Jones' Salad Thailand.

รู้มั้ย? ร่างกายเรามีสมองที่ 2 ด้วยนะ นั่นก็คือ…ลำไส้ของเรา! ดูไม่น่าเชื่อใช่ไหมละ ลุงโจนส์ทำสรุปมาให้อ่านกันแล้วว่าทำไมลำไส้ถึงถูกเปรียบว่าเป็นเหมือนสมองที่ 2 มาติดตามกันได้เลยจ้า

The post รู้หรือไม่? ร่างกายเรามี 2 สมอง first appeared on Jones' Salad Thailand.

วันนี้ลุงเลยเอาวิธีบริหารสมองแบบครบทุกส่วนมาฝาก ฝึกแล้วจะช่วยให้สมองเราแข็งแรง ทำงานได้อย่างว่องไว แถมช่วยชะลอไม่ให้สมองเสื่อมเร็วได้ด้วยจ้า

อ้างอิงข้อมูล

1. https://wb.md/2I6K3Yl
2. https://bit.ly/2XkJoFk
3. https://bit.ly/2pGCvji

The post ท่าบริหารฝึกสมอง 4 ด้าน first appeared on Jones' Salad Thailand.

ก่อนที่จะเหนื่อยหน่ายกับการเป็นมนุษย์ลืมของตัวเอง จนอยากเอาหัวโขกโต๊ะสักที

มาดูกันก่อนว่าสมองของเราจดจำได้ยังไง แล้วทำไมถึงได้ลืมกันนะ

ปกติระบบการจำของสมองแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ

1. ความจำระยะสั้น เป็นการจำเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นาน เป็นแค่การจำชั่วคราวถ้าความจำนี้ไม่ถูกย้ายไปเก็บที่สมองส่วนความจำระยะยาว ไม่นานเราก็จะลืม เช่น เราลืมไปแล้วว่าเมื่อ 2 วันก่อนกินอะไรเป็นมื้อเช้า หรือลืมไปแล้วว่าเคยพูดอะไรไว้ ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ 
2. ความจำระยะยาว เป็นความจำถาวร ซึ่งมักเป็นเหตุการณ์สำคัญที่มีอารมณ์ความรู้สึกร่วมมากๆ เช่น วันที่ถูกขอแต่งงาน ตอนที่ไปเที่ยวแล้วสนุกสุดๆ หรือเรื่องราวของหนังที่สยองขวัญสุดๆ บางครั้งเรายังจำบางเหตุการณ์ตอนที่เด็กมากๆ ได้อยู่เลย

สมองทั้ง 2 ส่วนนั้น ทำงานร่วมกันอย่างลึกซึ้ง 

โดยถ้าบันทึกความจำระยะสั้นได้ไม่ดี ความจำระยะยาวก็จะเลือนลางตามไปด้วย

เมื่อเข้าใจการจำปกติของสมองแล้ว 

มาดูกันว่า ขี้ลืม กับ อัลไซเมอร์ แตกต่างกันยังไง…

ขี้ลืม

มักเกิดจาก 

• ไม่ได้โฟกัสสิ่งที่จะทำมากพอ ให้สมองได้บันทึกเป็นความจำที่สมบูรณ์
• ไม่ได้มีอารมณ์ร่วมกับเหตุการณ์นั้นๆ หรือสิ่งที่ทำสักเท่าไหร่  
• เครียด
• นอนน้อย
• อายุมากขึ้น

อาการที่พบ

เช่น คุยโทรศัพท์ไปด้วย ล็อคประตูบ้านไปด้วย แล้วลืมว่าล็อคประตูบ้านไปหรือยัง ลืมว่าวางของไว้ที่ไหน ลืมชื่อคนที่ไม่ได้คุยกันนานๆ ลืมสายชาร์จโทรศัพท์

อาการขี้ลืมเหล่านี้ ถ้าให้พยายามนึกก็จะพอนึกออกลาง ๆ และ (แบบนี้) ถือว่าเป็นการขี้ลืมปกติ ไม่ได้เป็นโรคอะไร 

แต่ในยุคที่ชีวิตประจำวันเราต้องทำงานแบบ multitasking บ่อยๆ เครียด อดนอน จนสมองเหนื่อยล้า สับสน  และ เลือกไม่ถูกว่าอันไหนคือเรื่องสำคัญที่ควรต้องจำ เพราะไม่ได้โฟกัสอยู่กับสิ่งไหนมากพอ ก็ส่งผลให้ความจำของเราสั้นมากขึ้นได้

วิธีแก้ไข

ลองจัดลำดับความสำคัญหรือทำเช็คลิสต์ของงาน แล้วจดจ่ออยู่กับงานทีละชิ้น เสร็จชิ้นนี้ก่อนค่อยทำชิ้นต่อไป 

หรือถ้าชอบลืมของบ่อย ๆ ให้ลองพูดกับตัวเองเบา ๆ ซ้ำ ๆ ว่าอย่าลืมนะ พร้อมมองของสิ่งนั้นไปด้วย เพื่อให้สมองได้โฟกัส

อัลไซเมอร์

เป็นโรคที่เกิดจากความเสื่อมของสมองส่วนความจำอาจเป็นสมองส่วนความจำระยะสั้นเสียหาย เหมือนคนที่ไม่สามารถบันทึกข้อมูลใหม่ ๆ ลงไปได้ เลยมักจำได้แต่เหตุการณ์เก่า ๆ ที่เก็บอยู่ในความจำระยะยาวแล้ว

ยิ่งสมองเสื่อมลง ความทรงจำง่าย ๆ ที่เคยจำได้ ก็อาจหายไปด้วย 

อาการที่พบ

เช่น ลืมวิธีการติดกระดุมเสื้อ ลืมเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้น ลืมว่าตัวเองเคยเป็นคนยังไง แถมให้นึกยังไงก็นึกไม่ออก

ดังนั้นผู้ที่เป็นอัลไซเมอร์จะมีบุคลิกที่เปลี่ยนไปเป็นคนละคน รวมทั้งใช้ชีวิตประจำวันได้ยากขึ้น

วิธีแก้ไข

โรคอัลไซเมอร์มีโอกาสรุนแรงขึ้นได้ถึง 4 ระดับ ถ้าเริ่มมีอาการนึกคำพูดไม่ออก อารมณ์แปรปรวนมาก หรือจำเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่ได้เลย ควรไปพบแพทย์เพื่อเช็ค และชะลอความเสื่อมของสมองได้เร็วขึ้น

ถ้าถามว่าขี้ลืมบ่อย ๆ จะกลายเป็นอัลไซเมอร์ได้ไหม ตอนนี้ลุงยังไม่เจอหลักฐานที่อ้างอิงได้ 

แนะนำให้พยายามดูแลสมอง (ฝึกสมอง บำรุงสมอง) และความจำให้สดใสอยู่เสมอ

สุดท้ายอยากให้รู้ว่าความรักของลุงไม่ได้ไปไหน แค่ย้ายจาก “หัวใจ” ไปเป็น “ความทรงจำ” จ้า

อ้างอิง:

https://www.bbc.com/thai/international-39551087

The post ขี้ลืม vs อัลไซเมอร์ first appeared on Jones' Salad Thailand.